B.12 Punta Begoña duela 4.500 urte.
1. Kalkolitikoa.
Kalkolitikoan da (K. a. 2.500-K. a. 1.800) Neolitoaren amaieran (K. a. 3.300-2.500) gertatzen hasi ziren prozesuak areagotzen direnean. Horrela, pixkanaka, aire zabaleko habitata zabaldu egiten da, material galkorrez (egurra, lastoa eta lokatza) eraikitako etxola txikien itxurako okupazioen bidez, kobazuloetako aukeren ordez. Populazioen bizimoduaren aldaketa nabarmena da, eta horri gehitu behar zaio nekazaritzaren eta artzaintzaren joera progresiboa, nahiz eta, oraindik ere, landare basatien bilketa funtsezkoa zen bizirik irauteko. Gainera, ehorzketa kolektiboaren formulak garapen handia izan zuen, horretarako monumentu arkitektonikoak eraikiz: trikuharriak. Beste alde batetik, lanabesak harrizkoak, hezurrezkoak eta zeramikazkoak ziren oraindik ere, eta Kalkolitikoaren azken faseetan bakarrik agertzen dira lehen metalurgia-adierazpenak.
2. Punta Begoñako kokalekua
Punta Begoñako galerien goiko terrazan hasierako Kalkolitikoko kokaleku bat zegoela egiaztatzeak agerian uzten du historiaurreko garaian jada toki hori paisaia estrategikoaren puntu bat zela, eta bertatik lurraldea kontrolatzen zela.
Orain arte lurpetik ateratako hondakinak eta arrastoak biztanle-talde bat aldi baterako bizi izan zen bizileku batekoak dira. Horrela, egiten ziren jarduerak biziraupenarekin lotuta zeuden. Etorkizuneko indusketa-kanpainek informazio gehiago emango dute horiei buruz.
Oraingoz, labur bilduz, bi etxola-fondo handitan, lau beherapenetan edo jangunetan – bi fondo handi horiei lotutako egitura osagarriak izan daitezkeenak – eta material arkeologiko sorta baten aurkitu diren ebidentziak aurkitu dira.
- Fondos de cabaña: en ambos casos se trata de rebajes practicados en el sustrato geológico, con un desarrollo desigual. Estos fondos corresponden a la huella que dejaron en el suelo esas construcciones ejecutadas con madera, paja y barro.
- Rebajes: en los cuatro ejemplos excavados, se tratan de agujeros circulares, de reducidas dimensiones, que bien pudieron servir para contener alimentos o simplemente de almacenaje.
- Material arqueológico: además de cerámica -lisa-, algún fragmento de hueso, restos de escoria y sílex indeterminados, ha sido posible recuperar algunos objetos trabajados en sílex. Entre ellos, destaca especialmente una punta de flecha.
Figura 1. Recreación de cabaña de asentamiento al aire libre en el Calcolítico (Fuente: www.galiciamaxica.com]
Figura 2. Fondo de cabaña sin excavar, 2019 (Fuente: Grupo de investigación en Patrimonio Construido, UPV/EHU)
Figura 3. Fondo de cabaña excavado, 2019 (Fuente: Grupo de investigación en Patrimonio Construido, UPV/EHU)
4. Irudia.- Indusketan agertutako zintzilikaria, 2019 (Iturria: Ondare Eraikia Ikertzeko Taldea, UPV/EHU)
5.Irudia.- Gezi puntaren xehetasuna, 2019 (Iturria: Ondare Eraikia Ikertzeko Taldea, UPV/EHU)





